نام : Ambystoma mexicanum
Axolotl
نام مترادف : سمندر مكزيكيMexican Salamander
ماهي سيار مكزيكيMexican Walking Fish
مبدا : مكزيك (اساسا درياچه Xochimilco و Chalco)



سمندرها شاخه اي از دوزيستان هستند.يك برداشت نادرست در باره سمندرها اين است كه تصور ميشود آنها مارمولك هستند يا خزنده اند.در حاليكه دوزيستان ، گروه مستقلي از حيوانات هستند.
اكسولوتل axolotol (Ax-oh-lot-ul) در اسارت رنگهاي متنوعي دارد، خاكستري ، تقريبا قهوه اي ،سفيد با لكه هاي سياه،آلبينو طلايي،آلبنو سفيد تا سياه چرده سبزه .
رنگ معمول آن ،رنگ گونه وحشي يعني نزديك به سياه ،قهوه اي شكلاتي ، يا كرم است .اليته نوع ابلق آن در رنگهاي متفاوت وجود دارد

نام اكسلوتل از زبان آزتكي منشا يافته،و به خداي دگرديسي و مرگ مرتبط ميشود.مبدا آنها به دو درياچه آب شيرين زاچيميلكوXochimilco و چالكو Chalcoدر جنوب مكزيكو سيتي بر ميگردد. متاسفانه امروزه ديگر چالكو وجود ندارد و از زاچيميلكو تنها شبكه اي از كانالها و بركه هايي باقي مانده است .آنها در طبيعت به شدت مورد تهديد قرار گرفته اند و اينك در حفاظت قانون قرار دارند.

اكسولتل به دلايل مختلف موجود دلربايي است ،بدليل ظاهر عجيب و غريبش و توانايي در باز زايي ،آنها از تخم به لارو و از ان به شكل بالغ در مي ايند.اكسولتل به همراه تعدادي از دوزيستان براي تمام عمر در مرحله لاروي بسر ميبرند.و باله دمي و آبشش و پوسته ظاهري لاروي را حفظ كرده و خصوصيات سمندرهاي بالغ و چشم و پلك در انها توسعه و تكامل نمي يابد.انها خيلي بيشتر از لاروهاي سمندر طبيعي رشد ميكنند و در اين مرحله لاروي به بلوغ جنسي ميرسند. آنها تا اندازه 43 سانتيمتر ديده شده اند.اندازه بالغشان معمولا به 20 تا 28 سانتيمتر ميرسد.

حيوان كاملا آبزي بوده .اگرچه داراي ششهاي ابتدايي هستند.آنها از طريق آبشش نفس كشيده و به مقدار كمتري نيز از طريق پوست به اين كار مبادرت ميورزند.انها به تدريج ششهاي ابتدايي شان را توسعه داده تا در زمان لازم توانايي تغيير تبادلات گازي را داشته باشند و از اينروست كه دگرديسي پنهان دارد.
اكسلوتل يا ماهي سيار مكزيكي Mexican Walking Fishيك دوزيست بوده و سمندر است.انها حشرات و سوسكها و انواع كرمها و ماهيان كوچك را ميخورند.سمندرها بيشتر شب گرد بوده و بايد شبها غذا را به آنها تقديم كرده و صبح باقيمانده آن را خارج كرد .آنها را ميتوان 4 تا 7 بار در هفته تغذيه كرد.
اين سمندرها كاملا به شرايط آبي وايسته اند و ترجيح ميدهند در آب بمانند تا خشكي .يك آكواريوم 30 در 37 در 60 سانتيمتر براي نگهداري دو سمندر بالغ كافيست.عمق آب زياد مهم نيست.ولي عمق 15 سانتيمتر يا بيشتر توصيه ميشود.
آكواريوم بدون شن دلربايي كمتري دارد ولي تميز كردن آن راحت تر بوده و خطر بلعيده شدن شن و سنگريزه هاي كوچك را به همرا غذا از بين ميبرد .در صورتي كه كف آكواريوم را بخواهيم بپوشانيم بايد به اين نكته توجه داشته باشيم كه مواد آنقدر ريز نباشند كه در هنگام غذاخوردن به همرا غذا ، وارد دهان حيو.ان شود.زيرا آنها دهانشان را به يكباره به مقدار زيادي باز كرده و غذا و انچه در نزديك آن باشد در معرض بلعيده شدن قرار ميگيرد.
در طبيعت دماي آب در زاچيميلكو(زادگاه اين سمندر) به ندرت به بالاي 20 درجه سانتيگراد مبرسد(اين درياچه در ارتفاع بالا قرار دارد)اگرچه دما در زمستان به 6-7 درجه سانتيگراد يا كمتر تقليل مي يابد.در اسارت هر درجه اي بين 14 تا 22 درجه سانتيگراد براي بالغين معقول است .هر درجه اي بالاتر از 25 درجه سانتيگراد به هر دليلي كه باشد بيشتر از چند روز غير مناسب است.حرارت بالا سبب استرس آكسولتل و بي اشتهاي شده و غالبا عفونتهاي قارچي و باكتريايي را به دنبال خواهد داشت.اگر نياز به فيلتراسيون باشد بايد از راه هاي معمولش باشد و آكسولتل در صورت جريان داشتن آب دچار استرس ميشود.در صورتي كه جريان آب يك فيلتر قوي وجود داشته باشد بايد جريانش را كاسته يا پخش كرد تا جريان آب زيادي در تانك بوجود نيايد.نيازي به گياه وجود ندارد مگر اينكه تكثير آن در نظر باشد.بايد از گونه هاي تنومند گياهان يا انواعي كه به راحتي قابل جايگزيني است استفاده كرد زيرا آكسولتل عادت به لايروبي داشته و گياهان ظريف را د رتانك خراب ميكند.مكانهاي اختفا اگرچه لازم نيست ولي ايده مناسبي است.به نظر مبرسد اكسولتل مايل باشد گاه گاهي پنهان شود.نيازي به ر‍‍ژيم روشنايي ندارند مگر اينكه بخواهيم تماشايشان را برايمان راحت تر كنيم.
براي اطمينان از حفظ كيفيت آب بايد تعويض آب بصورت منظم صورت پذيرد. مقدار 20 درصد در هر دو هفته يكبار معمولا كافيست مگر اينكه تعداد زيادي را در يك تانك كوچك نگهداري كرده باشيم يا تغذيه بيش از حد صورت گرفته باشد.در صورت استفاده از آب شير(لوله كشي) بايد نسبت به شناسايي و خنثي سازي مواد مضر در آب (كلرين،كلر امين و فلزات) اقدام كرد
تغذيه :
آكسولتل خورنده حريصي است.او كرمهاي خاكي ،كرمهاي توبيفكس،كرمهاي خوني ،كرمهاي سياه ،سخت پوستاني نظير ميگو ،قطعات ماهي(ماهي شور يا دريايي نباشد)،دل گاو يا گوشتهاي ديگر قرمز،غير مهره داران كوچك نظير حشرات،بچه قورباغه و ماهيان كوچك .(مصرف خوراك زنده) را ميخورد. از دادن دو مورد آخر(بچه قورباغه و ماهيان كوچك)شايد بهتر باشد كه پرهيز شود زيرا اغلب مامني براي انگها بوده كه ميتوانند به آكسولتل انتقال يابد.
غالب آنها پلت هاي غذايي كه بصورت تجاري براي ماهيان آزاد و قزل آل تهيه ميشود را مصرف ميكنند.كه غذاي بسيار عالي است.غذاهاي نظير Tetra's Reptomin نيز خورده ميشوند ولي به دليل شناور بودن خيلي مطلوب نيستند.وقتي آنها در دماي بالاتري نگهداري شوند بايد با نظم و وعده بيشتري غذا داده شوند.مقدار غذايي كه بتواند در مدت 15 دقيقه بخورد، راهنماي مصرف خوبيست.وقتي آنها در دماي 22 درجه سانتيگراد نگهداري شوند به 2-3 روز يكبار تغذيه نياز دارند.
نبايد غذاهاي اضافه را بعد از تغذيه براي پوسيدن در تانك به حال خود گذاشت.

تكثير :
آكسولتل در طي 6 ماه تا يك سال به بلوغ جنسي ميرسد.غالبا به 20 سانتيمتر ميرسد.نر هاي رسيده به بلوغ جنسي داراي كلواك cloaca (منفذ تناسلي )ورم كرده بزرگتري نسبت به ماده ها هستند.ماده ها را تا زمانيكه به سن 18 ماهگي نرسيده اند نبايد جفت زد زيرا اين زمانبست كه آنها به رشد كاملشان رسيده و از لحاظ شرايط جنسي آمادگي مي يابند. تكثير در هر زماني از سال امكانپذير است ولي بيشترين موفقيت در دسامبر و ژانويه(آذر و دي ماه) رخ داده است.در صورتيكه دما در طول سال ثابت نگهداشته شود.،توليد مثل در هر زماني امكان پذير است.جفت گيري معمولا يك تا دو بار در سال در زمستان صورت ميگيرد.تانك تكثير بايد با گياهان آراسته شود(گياهان پلاستيكي بدليل اينكه فاسد نميشوند مناسب هستند) تا آكسولتل ماده تخمهايش را به آن بچسباند.قطعه سنگ پهن و ناهموار بايد در كف تانك قرار داده شود تا نر بتواند اسپرمش را رويش بسپارد.پس از انجام رقص عشق و دريافت كپسول اسپرم توسط ماده بهتر است كه نر را خارج كرد.تخمگذاري حدود دو روز بعد صورت ميگيرد.بسته به اندازه ماده بين 100 تا 1000 تخم ميتواند گذاشته شود .

بعد از تخم گذاري بهتر است كه ماده را نيز خارج كرد.تخمها در دماي 24 درجه سانتيگراد بعد از 14 روز تفريخ ميشوند.لاروها هر غذايي كه به اندازه دهانشان باشد را ميتوانند بخورند.دافني جوان ، كرمهاي بسيار ريز و نوزا د آرتمياي تازه تفريخ شده (بدون پوسته ) غذاي آغازين مناسبي هستند.وقتي لاروها به 3 سانتيمتر رسيدند ميتوانند غذاهاي بزرگتري دريافت كنند.مانند كرم خوني منجمد،كرم خاكي و توبيفكس خرد شده و كرم سفيد.آنها ميتوانند همديگر خوار باشند.لذا تعداد زيادي از آنها را نبايد در يك تانك نگهداري كرد.در دماي 24 درجه سانتيگراد آنها بايد دو بار در روز تغذيه شوند بطوريكه آنرا ظرف 20 دقيقه مصرف كنند.تا زماني كه به 10 سانتيمتر برسند.تغذيه كمتر ممكن است سبب از دست دادن عضوي يا آبشش شده و سبب مرگ شود.وقتي به 15 سانتيمتر برسند آنها آرامتر خواهند شد.نگهداري و تغذيه آنها در دماي 24 درجه سانتيگراد احتمال رسيدن‌ آنها به طول 24 سانتيمتر را فراهم كرده و رسيدن به بلوغ جنسي را در 6 ماهگي فراهم ميكند.
منبع: تالار نیک صالحی